Ծնված Արևմտյան Հայաստանի Խորգոմ գյուղում՝ Ոստանիկ Մանուկ Ադոյանն անցավ տառապալից, բայց հանճարեղ մի ուղի, որն ընդմիշտ փոխեց 20-րդ դարի արվեստի պատմությունը։
Գորկու կապը հայ արվեստի հետ թերևս ամենախրթին ու հետաքրքիր հարցերից է։ Որպես Ցեղասպանությունը վերապրած արվեստագետ՝ նա իր մեջ կրում էր մշակութային խոր հիշողություն, սակայն ձգտում էր վերակերտել իրեն որպես եվրոպացի «կոսմոպոլիտ»՝ հեռանալով փախստականի ինքնությունից։ Նրա արվեստը հասունացավ ամերիկյան ավանգարդի կիզակետում՝ դառնալով կամուրջ իրականի ու վերացականի միջև։
Հայրենիքում Գորկու անունը սկսեց հնչել միայն 1960-ականներին։ Հայ երիտասարդ արվեստագետների՝ Սեյրան Խաթլամաջյանի, Էդուարդ Խարազյանի և Աշոտ Հովհաննիսյանի համար նա դարձավ ազգային զգայունության և սեփական փորձառությունն արտահայտելու վառ օրինակ։ Վերացականությունը նրանց համար դարձավ միջոց՝ հակադրվելու ժամանակի գաղափարախոսական սահմանափակումներին։
Գորկու կտավների մետաֆիզիկական լիցքն ու տրավմատիկ հիշողությունը մինչ օրս շարունակում են մնալ կենսական հենակետ բազմաթիվ արվեստագետների համար՝ սփյուռքում և Հայաստանում։
Աշոտ Հովհաննիսյան, Արշիլ Գորկու դիմանկարը, 1985
karap.lv 