Հայ-ամերիկացի ձեռնարկատեր Նուբար Աֆեյանի համահիմնադրած և նախագահող Moderna կենսատեխնոլոգիական ընկերությունը հայտարարել է mRNA-ի վրա հիմնված քաղցկեղի պատվաստանյութի 3-րդ փուլի առաջին հաջողության մասին։
Չորեքշաբթի օրը Moderna-ն և նրա գործընկեր Merck-ը հայտարարեցին, որ իրենց անհատականացված intismeran autogene պատվաստանյութը հասել է իր նպատակներին բարձր ռիսկի մելանոմայի՝ մաշկի քաղցկեղի ամենամահացու ձևի ուշ փուլի փորձարկման ժամանակ։ Վիրահատականորեն հեռացված 1137 հիվանդների մասնակցությամբ ուսումնասիրության մեջ, Merck-ի Keytruda իմունաթերապիայի հետ զուգակցված պատվաստանյութը զգալիորեն նվազեցրել է քաղցկեղի կրկնության կամ տարածման ռիսկը՝ համեմատած միայն Keytruda-ի հետ՝ առանց անվտանգության նոր մտահոգությունների։
Պատվաստանյութը տարբերվում է նրանով, որ այն նախատեսված է մեկ անձի համար միաժամանակ։ Բժիշկները վերցնում են հիվանդի ուռուցքի նմուշ, կարդում են դրա գենետիկական պրոֆիլը և մշակում mRNA պատվաստանյութ, որը սովորեցնում է իմունային համակարգին ճանաչել տվյալ անհատի քաղցկեղի մեջ առկա հատուկ մուտացիաները և հարձակվել դրանց վրա։ Սա առաջին դեպքն է, երբ այս տեսակի անհատականացված մոտեցումը հաջողությամբ է պսակվել 3-րդ փուլի փորձարկման ժամանակ։
Moderna-ի բաժնետոմսերը փակվել են օրվա ընթացքում մոտ 177 տոկոսով, ինչը ընկերության պատմության մեջ ամենամեծ մեկօրյա աճերից մեկն է։ Գլխավոր տնօրեն Ստեֆան Բանսելը արդյունքները անվանել է քաղցկեղի հետազոտության համար կարևորագույն պահ և համեմատել այդ օրը 2020 թվականի նոյեմբերի հետ, երբ ընկերությունն առաջին անգամ ցույց տվեց իր COVID-19 պատվաստանյութի արդյունավետությունը։
Ընկերություններից դուրս բժիշկները կիսել են լավատեսությունը։ NYU Langone Health-ի դոկտոր Ջանիս Մեհներտը, որը չի մասնակցել ուսումնասիրությանը, ասել է, որ ուրախ է «տեսնելով գիտության հաղթանակը այս հարցում»՝ անվանելով արդյունքը գերազանցող այն, ինչ նա հույս ուներ տարիների աշխատանքից և ավելի քան 1000 հիվանդից հետո։
Աֆեյանը ծնվել է Բեյրութում 1962 թվականին՝ հայ ծնողներից, և ցեղասպանությունը վերապրածների թոռն է։ Նա ստեղծել է Moderna-ն իր Flagship Pioneering վենչուրային ընկերության միջոցով և տասնամյակներ շարունակ ներդրումներ է կատարել Հայաստանի ապագայի մեջ՝ համահիմնադրելով Հայկական գիտության և տեխնոլոգիաների հիմնադրամը և «Ավրորա» մրցանակը։ 2025 թվականի հունվարին նա Moderna-ի անունից ընդունեց ԱՄՆ Ազգային տեխնոլոգիայի և նորարարության մեդալը։
Ի՞նչ է կատարվում հաջորդիվ.
Moderna-ն և Merck-ը հայտարարում են, որ կներկայացնեն փորձարկման ամբողջական տվյալները առաջիկա բժշկական հանդիպման ժամանակ և կսկսեն բանակցություններ կարգավորող մարմինների հետ առաջիկա մի քանի ամիսների ընթացքում՝ հաստատում ստանալու համար։ Ընկերության ղեկավարները հայտարարել են, որ բուժումը կարող է հասնել հիվանդներին արդեն 2027 թվականին, եթե կարգավորող մարմինները համաձայնվեն, և ուռուցքաբաններից մեկը ABC News-ին ասել է, որ ակնկալում է հաստատում և հասանելիություն այդ տարվա սկզբին։
Մելանոմայից բացի, Moderna-ն և Merck-ը արդեն փորձարկում են նույն անհատականացված մոտեցումը ինը լրացուցիչ փորձարկումներում՝ թոքերի, միզապարկի, երիկամների, ենթաստամոքսային գեղձի և ստամոքսի քաղցկեղի դեպքում, և առաջիկա մի քանի տարիների ընթացքում սպասվում են ավելի շատ արդյունքներ։
Zartonk Media 2026.20.08
